Na emeryturę trzeba oszczędzać samodzielnie

Nie jesteśmy raczej w Polsce przyzwyczajeni do tego, żeby oszczędzać na własną emeryturę. System emerytalny, który na to pozwala a wręcz to promuje funkcjonuje w naszym kraju zaledwie dwadzieścia lat. Raczej myślimy o niej jako o czymś, co po prostu dostaje się od państwa. Dlatego w większości przypadków nie oszczędzamy w trzecim filarze. Według niektórych badań robi to tylko dwadzieścia procent ubezpieczonych. Nie mamy świadomości, że bezpieczeństwo finansowe na emeryturze zależy od nas samych nie od państwa, nie od rządu. W systemie emerytalnym obowiązującym w Polsce mamy trzy filary. Dwa filary są obowiązkowe, z czego jeden całkowicie zależny od rządzących (czyli mocno ryzykowny). Jednocześnie boimy się, że emerytura będzie bardzo mała i nie pozwoli na komfortowe życie. Nie szukamy jednak na to rozwiązań, nie jesteśmy tego raczej nauczeni. Być może ta świadomość zaczyna powoli wzrastać. Po to prowadzone są różne kampanie społeczne. Swoją robotę robią także akwizytorzy instytucji oferujących różne produkty ubezpieczeniowe. Nie da się ukryć, że spotykając się na indywidualnych rozmowach z potencjalnymi klientami pełnią jednocześnie rolę skutecznych edukatorów. Są bardzo dobrze przygotowani do tego i w przystępny sposób potrafią przekazać niezbędną wiedzę, która pomaga zrozumieć, dlaczego warto samodzielnie oszczędzać na emeryturę.

Dlaczego i jak wybrać OFE samodzielnie

Na przyszłą emeryturę mamy w naszym systemie emerytalnym dość ograniczony wpływ. Pierwszy filar jest właściwie całkowicie poza indywidualną kontrolą, niestety. Drugi filar daje nam pewną swobodę, chociaż także ograniczoną. Nie możemy decydować o wysokości składki przekazywanej do otwartego funduszu emerytalnego, ale możemy chociaż samodzielnie wybrać OFE. Warto skorzystać z tej choćby niewielkiej sposobności do samodzielnego decydowania o przyszłej emeryturze. Decyzja co do OFE powinna być jednakże przemyślana. Warto poprzedzić ją analizą porównawczą. Co warto wziąć pod uwagę? Na pewno wyniki funduszu czyli stopę zwrotu. Ale nie tylko, należy też spojrzeć na stabilność, powtarzalność tych wyników. Zwłaszcza w dłuższym okresie czasu. Oczywiście istotna jest także wysokość pobieranych opłat. Bardzo duże znaczenie ma także jakość obsługi klienta. Co to znaczy jakość obsługi i jak ją sprawdzić? Najlepiej zadzwonić na infolinię i przestudiować stronę internetową. Warto zobaczyć, czy informacje są łatwo dostępne i przekazywane w sposób zrozumiały. Można także poczytać fora internetowe, jeśli znajdziemy takie, które wzbudzą nasze zaufanie. Co jeszcze warto wiedzieć? Na przykład to, że akwizytorzy funduszy nie mogą zaproponować korzyści materialnych w zamian za wybranie konkretnego funduszu.

Jak odbywa się losowanie do funduszu emerytalnego

Otwarty Fundusz Emerytalny to podstawa drugiego filaru systemu emerytalnego. Fundusz ten ma za zadanie nie tylko przechowywać ale i bezpiecznie pomnażać złożone w nim środki. Wszyscy urodzeni po 31 grudnia 1968 roku i którzy podlegają ubezpieczeniu społecznemu zobowiązani są do wyboru otartego funduszu emerytalnego. Warto to zrobić samodzielnie, żeby choć w ten sposób mieć wpływ na swoją przyszłą emeryturę. Na wybór funduszu ma się siedem dni od momentu rozpoczęcia pracy zawodowej a dokładnie to od momentu powstania obowiązku ubezpieczenia. Jeśli nie wybierze się funduszu samodzielnie to zostanie on wylosowany prze Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Losowania odbywają się dwa razy do roku – pod koniec stycznia i pod koniec lipca. Zanim odbędzie się losowanie do osoby ubezpieczonej wysyłane jest pismo, w którym wzywa się go do zawarcia umowy z OFE wyznaczając na to stosowny termin. W samym losowaniu bierze się pod uwagę te fundusze, które uzyskały stopy zwrotu wyższe niż określony przez Komisję Nadzoru Finansowego parametr. Do każdego z nich losuje się tę samą liczbę osób ubezpieczonych. Po losowaniu ZUS wysyła informację o jego wyniku oraz o warunkach członkowstwa w danym funduszu. Jak bardzo lubiłoby się ryzyko – naprawdę nie warto czekać na losowanie, warto samemu wybrać swój otarty fundusz emerytalny.

Co zrobić, jeśli składki nie są przelewane na rachunek w OFE

Zgodnie z zasadami naszego systemu emerytalnego część składki z ubezpieczenia trafia do Otwartego Funduszu Emerytalnego. Środki te przekazywane są za pośrednictwem ZUS. Zdarza się jednak, że z raportów przedstawianych przez OFE wynika, że część składek albo nawet żadna składka do funduszu nie spływa. Co należy zrobić w takim przypadku? Po pierwsze upewnić się w funduszu, czy przekazał ZUS nasze poprawne dane, takie jak na przykład PESEL czy data urodzenia. Następnie warto zgłosić się do pracodawcy, który jest płatnikiem składek i sprawdzić dane identyfikacyjne, które zostały przez niego zgłoszone. Trzeba porównać dane zgłaszane przez pracodawcę z danymi, które zgłosił do ZUS fundusz. Jeśli we wszelkich danych wszystko jest w porządku należy upewnić się , że pracodawca przekazywał składki. Jeśli i to jest w porządku trzeba się upewnić, czy odprowadzana jest cała składka, a nie na przykład tylko zdrowotna. Może też zdarzyć się, że cały miesiąc lub dłużej było się na zwolnieniu lekarskim albo na urlopie bezpłatnym – wtedy składki po prostu nie będzie. Jeśli i tu wszystko jest w całkowitym porządku pozostaje tylko napisać do ZUS z prośbą o wyjaśnienie sytuacji. ZUS przewiduje specjalną procedurę do takich zgłoszeń. I oczywiście także specjalny formularz. Ponieważ nie jest to rzadkość należy kontrolować stan swojego konta w OFE.

Co się stanie ze zgromadzonymi środkami w przypadku bankructwa OFE

W Polsce w obecnym systemie emerytalnym część składki ubezpieczeniowej trafia do wybranego (lub wylosowanego) otwartego funduszu emerytalnego. Jest to tak zwany drugi, kapitałowy filar systemu. Fundusz ma za zadanie nie tylko przechować, ale i pomnażać powierzony mu kapitał. Musi robić to w sposób bezpieczny, tego wymaga od niego ustawa. Czyli fundusz nie może robić żadnych ryzykownych inwestycji, które mogłyby pomniejszyć posiadane środki. Jednak fundusze są różne i różnie radzą sobie na inwestycyjnym rynku. Może się wobec tego zdarzyć, że fundusz splajtuje. Może tak się zdarzyć z powodu za małej liczby członków, jeśli fundusz nie potrafił z jakichkolwiek względów przekonać do siebie wystarczającej liczby klientów. Może też mieć zbyt małą stopę zwrotu, czyli nie spełniać jednego z kryteriów wyznaczanych przez Komisję Nadzoru Bankowego. Co się w takim przypadku dzieje ze zgromadzonymi w nim środkami? Na szczęście system działa w ten sposób, że pieniądze nie przepadną. Otóż cała kwota zgromadzona na koncie OFE jest przekazywana do nowego, wskazanego przez klienta funduszu. Jeśli klient nie wybierze funduszu samodzielnie zrobi to za niego Zakład Ubezpieczeń Społecznych w drodze losowania. Jednak, jeśli jest już taka możliwość należy fundusz wskazać samodzielnie. Daje to chociaż minimalną kontrolę nad przyszłą emeryturą.

Kiedy wybiera się Otwarty Fundusz Emerytalny

Kiedy rozpoczyna się umowę o pracę albo staż albo płatne praktyki albo wreszcie kiedy zaczyna się prowadzić własną działalność gospodarczą należy wybrać swój Otwarty Fundusz Emerytalny. Należy to zrobić również wtedy, kiedy otrzyma się zawiadomienie z ZUS o konieczności wyboru funduszu. Jeśli tego się nie zrobi składki najpierw poczekają w ZUSie a następnie zostanie wylosowany fundusz. Na wybór OFE jest czas do 10 stycznia i 10 lipca – wtedy odbywaj się losowania. Warto samodzielnie wybrać fundusz, ponieważ najprawdopodobniej będziemy z nim związani na długie lata. Co prawda można bezpłatnie zmieniać fundusze wielokrotnie, ale zwykle niechętnie się to robi. Tak więc skoro już państwo oddało chociaż część decyzji dotyczącej emerytury w nasze ręce to należy z tej władzy skorzystać i samemu wskazać fundusz, któremu z zaufaniem powierzymy naszą finansową przyszłość. Wybierając fundusz warto przyjrzeć się rankingom publikowanym corocznie przez Komisję Nadzoru Finansowego. Ale twarde dane takie jak stopa zwrotu i co za tym idzie miejsce w rankingu, to nie jest jedyne kryterium. Równie ważne jest przecież podejście funduszu do klienta, jakość obsługi, łatwość dostępu do informacji. Otwartych Funduszy Emerytalnych działa obecnie w Polsce czternaście. To wystarczy, żeby mieć z czego wybierać.

Rozsądne planowanie własnej emerytury

Warto pomyśleć o swojej emeryturze już w pierwszym dniu pracy. I nie powinno to ograniczać się tylko do wyboru Otwartego Funduszu Emerytalnego. Emerytura pochodząca tylko z dwóch filarów nigdy nie będzie zbyt wysoka. Różne wyliczenia wskazują, że będzie na poziomie od czterdziestu do niemal sześćdziesięciu procent aktualnych zarobków. Wystarczy wyobrazić sobie życie za połowę aktualnych dochodów, żeby zrozumieć, co to oznacza. Dlatego rozsądne planowanie własnej emerytury powinno obejmować tak zwany trzeci filar czyli dodatkową formę oszczędzania. Rynek aż roi się od ofert i możliwości. Proponowane są mniej lub bardziej ryzykowne formy oszczędzania. Przy czym już nawet niewielkie miesięczne wpłaty mogą pomóc w zgromadzeniu całkiem sporego kapitału. W naszym kraju, w którym taki system emerytalny jest wciąż w zasadzie nowością, wciąż jeszcze nie ma powszechnej świadomości tego, że warto a nawet trzeba gromadzić samodzielnie kapitał na lata po zakończeniu aktywności zawodowej. Obecnie o wzrost wiedzy na ten temat w społeczeństwie starają się między innymi firmy oferujące różne formy oszczędzania na emeryturę. Najczęściej starają się o bezpośrednie spotkania z ewentualnymi klientami. Ale podejmowane są także bardziej masowe działania na większą skalę. To bardzo ważne, żeby jak najbardziej uniezależnić swój przyszły dobrobyt od państwa i polityki zmieniających się rządów.

Czy i jak można zmienić OFE

Z Otwartym Funduszem Emerytalnym nie trzeba wiązać się na całe zawodowe życie. Jeśli współpraca z danym funduszem komuś nie odpowiada może zmienić go na dowolny inny. Przy takiej zmianie nie od klienta nie pobiera się żadnych opłat. To nowość, która została wprowadzona dopiero w tym roku. Wcześniej nie można się było bez kosztowo wypisać z funduszu, jeśli było się jego klientem krócej niż dwa lata. Co prawda nie wszyscy klienci jeszcze o tym wiedzą. Otwarte fundusze emerytalne ułatwiają przeprowadzenie tej zmiany jak tylko mogą. Wystarczy wypełnić formularz kontaktowy w Internecie albo zadzwonić pod wskazany numer a przedstawiciel wybranego nowego funduszu jak najszybciej postara się o kontakt z potencjalnym klientem. Funduszy na rynku jest aż czternaście. Działają na naszym rynku od dwudziestu lat, trochę już dały się poznać. Przepisy regulujące ich działanie sprawiają, że osiągane przez fundusze wyniki finansowe są właściwie zbliżone. Różnice w wysokości przyszłej emerytury tak naprawdę mniej zależą od wyboru funduszu a bardziej od tego, czy ktoś podejmuje się oszczędzania na emeryturę w trzecim filarze. Wybierając swój fundusz można kierować się nie tylko twardymi danymi osiąganych przez nie wyników, ale także miękkimi cechami takimi jak jakość obsługi albo łatwość dostępu do informacji.

Ranking OFE publikowany jest co roku

Bardzo ważnym dokumentem w naszym systemie emerytalnym jest oficjalny ranking Otwartych Funduszy Emerytalnych. Jest on publikowany co pół roku przez Komisję Nadzoru Finansowego. Ranking opiera się na osiągniętych wynikach inwestycyjnych czyli stopach wzrostu. Komisja Nadzoru Finansowego stale gromadzi dane i na ich podstawie oblicza, ile powinna wynosić wymagana stopa zwrotu z inwestycji OFE. Dotyczy to nominalnej stopy zwrotu, co oznacza, że nie bierze się pod uwagę ani inflacji ani prowizji od składek ani opłat za zarządzanie. Odbywa się to w ten sposób, że najpierw wylicza się średnią ważoną stopę zwrotu wszystkich OFE. Przy wyliczaniu średniej ważonej bierze się pod uwagę tylko te fundusze, które działały co najmniej przez trzydzieści sześć miesięcy. Wyliczona średnia ważona stopa zwrotu podawana jest do publicznej wiadomości. Jest to bardzo ważny parametr ponieważ w oparciu o niego liczy się minimalną wymaganą stopę zwrotu. Ta koeli jest podstawowym elementem systemu bezpieczeństwa dla II filaru. Całe to wyliczenie jest ważne z jeszcze jednego powodu – jeśli jakiś fundusz nie osiąga minimalnej wymaganej stopy zwrotu nie może pobierać części opłaty za zarządzanie. Poza tym, gdy nie ma tej wymaganej stopy zwrotu powstaje tak zwany niedobór i PTE musi go uzupełnić z własnych środków.

Jakie opłaty są pobierane przez OFE

Powszechne towarzystwa emerytalne pobierają różne opłaty od tego, co jest wpłacane do Otwartych Funduszy emerytalnych. Opłaty pobierane są i od wpływającej składki i od wartości zgromadzonych aktywów. Pierwsze z nich to opłaty dystrybucyjne, czyli prowizja pobierana od każdej składki. Opłaty od aktywów to inaczej opłaty za zarządzanie. Zależne są od wielkości aktywów oraz od tego, jaki limit zapisany jest w statucie danego funduszu. Opłatę za zarządzanie pobiera się z aktywów funduszu. Każdy z członków funduszu ponosi ją proporcjonalnie do zgromadzonych przez siebie środków. Część tej kwoty jest stała i zapisana w statucie. Część zmienna zależy od wyników osiąganych przez dany fundusz. I – uwaga – ta opłata nie jest w ogóle pobierana w tym funduszu, który miał w danym okresie najniższa stopę zwrotu z inwestycji. W pozostałych funduszach cześć zmienna tej opłaty jest zależna od osiąganych wyników, to znaczy tym większa im osiągnięta stopa zwrotu była wyższa. Od marca tego roku zlikwidowana została opłata związane z przejściem do innego funduszu. Jest to istotna zmiana, ale nie wszyscy o niej wiedzą. Mniej uczciwi akwizytorzy wykorzystują jeszcze często tę nieznajomość ustawy. Ponieważ wszystko to ma znaczenie dla wysokości przyszłej emerytury warto orientować się w ponoszonych kosztach oszczędzania na nią.